Đi lại ở Đức: giao thông công cộng, xe đạp và chuyện bằng lái

Một trong những điều dễ chịu nhất khi sống ở Đức là bạn không cần ô tô để sống bình thường. Nhưng hệ thống ở đây có quy tắc riêng mà người mới hay vi phạm mà không biết — và vài lỗi trong số đó tốn tiền phạt đáng kể.

Lưu ý: quy định, giá vé và thủ tục thay đổi theo thời gian và khác nhau giữa các thành phố, các bang. Bài này nêu cơ chế chung — hãy xác nhận chi tiết tại nơi bạn sống.

Giao thông công cộng

Các loại phương tiện tuỳ thành phố: tàu điện ngầm, tàu điện trên cao, tàu điện mặt đất, xe buýt, và tàu khu vực.

Điểm quan trọng nhất về vé:

• Đức dùng hệ thống tự giác — thường không có cửa soát vé, bạn tự mua và tự lên tàu.
• Nhưng có kiểm tra ngẫu nhiên, và người kiểm tra thường mặc thường phục.
• Đi không vé bị phạt một khoản đáng kể, và tái phạm có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng hơn về pháp lý.
• Không biết không phải là lý do được chấp nhận.

Lỗi người mới hay mắc:

• Mua vé nhưng quên đóng dấu — ở một số nơi vé giấy phải được đóng dấu vào máy trước khi lên. Vé chưa đóng dấu bị coi như không có vé.
• Mua sai vùng — hệ thống chia theo vùng, đi quá vùng của vé là vi phạm.
• Vé hết hạn theo giờ — vé lẻ thường có giới hạn thời gian.
• Không mua vé cho xe đạp — mang xe đạp lên tàu ở nhiều nơi cần vé riêng.

Nên tìm hiểu:

• Vé tháng hoặc vé kỳ — rẻ hơn nhiều nếu đi thường xuyên.
• Vé sinh viên hoặc vé học nghề — nhiều nơi có chế độ riêng, đôi khi đã bao gồm trong phí học kỳ.
• Vé nhóm hoặc vé ngày khi đi cùng bạn bè.
• Ứng dụng của hãng vận tải — tra giờ, mua vé, và biết khi có gián đoạn.

Đi xe đạp

Xe đạp rất phổ biến ở Đức, nhưng nó được coi là phương tiện giao thông thực thụ với đầy đủ quy tắc, không phải thứ đi tuỳ ý.

Quy tắc cần biết:

• Đi trên làn xe đạp nếu có — đi trên vỉa hè dành cho người đi bộ là vi phạm ở nhiều nơi.
• Tuân thủ đèn tín hiệu — vượt đèn đỏ bằng xe đạp bị phạt như phương tiện khác.
• Xe phải có đèn hoạt động khi trời tối — đây là lỗi bị kiểm tra thường xuyên vào mùa đông.
• Có chuông và phanh hoạt động.
• Không dùng điện thoại khi đang đi.
• Không đi xe đạp sau khi uống rượu — quy định về nồng độ cồn áp dụng cả với xe đạp, và vi phạm nặng có thể ảnh hưởng tới quyền lái xe của bạn.
• Đội mũ bảo hiểm — dù không bắt buộc ở mọi nơi thì đây vẫn là việc nên làm.

Về mua xe: mua xe cũ là phổ biến và tiết kiệm. Hãy giữ giấy tờ mua bán và ghi lại số khung — điều này cần khi xe bị mất. Trộm xe đạp là chuyện xảy ra ở các thành phố, nên hãy khoá cẩn thận bằng khoá tốt và khoá vào vật cố định.

Đi bộ

Nghe đơn giản nhưng có quy tắc mà người Việt hay bỏ qua:

• Không sang đường khi đèn đỏ — điều này bị phạt và bị nhìn nhận rất tiêu cực, đặc biệt khi có trẻ em xung quanh.
• Không đi trên làn xe đạp — đây là nguyên nhân nhiều va chạm.
• Sang đường ở nơi có vạch khi gần đó có.

Bằng lái xe

Đây là chủ đề nhiều người hỏi và có quy định phức tạp.

Nguyên tắc chung:

• Bằng lái nước ngoài thường chỉ dùng được một thời gian giới hạn sau khi bạn đăng ký cư trú tại Đức.
• Sau thời hạn đó, cần đổi sang bằng Đức hoặc thi lấy bằng Đức.
• Điều kiện đổi khác nhau tuỳ nước cấp bằng — với một số nước thì đổi trực tiếp, với nhiều nước khác thì phải thi lại lý thuyết, thực hành, hoặc cả hai.
• Thường cần bản dịch công chứng của bằng gốc.

Việc phải làm: hỏi cơ quan cấp phép lái xe tại nơi bạn sống ngay khi tới, vì thời hạn được dùng bằng cũ bắt đầu chạy từ khi bạn đăng ký cư trú. Nhiều người phát hiện muộn khi đã quá hạn.

Cảnh báo nghiêm túc: lái xe ở Đức mà không có bằng hợp lệ là vi phạm hình sự, không phải lỗi hành chính. Hậu quả có thể gồm cả ảnh hưởng tới tình trạng cư trú. Đừng lái nếu chưa chắc chắn về hiệu lực bằng của mình.

Về việc học bằng Đức: chi phí học lái ở Đức khá cao và quá trình đòi hỏi số giờ học bắt buộc. Hãy tìm hiểu kỹ trước khi quyết định, và cân nhắc xem bạn có thật sự cần ô tô không.

Nếu đi ô tô

• Bảo hiểm xe là bắt buộc.
• Xe phải qua kiểm định định kỳ.
• Nhiều thành phố có vùng hạn chế khí thải — xe cần có nhãn phù hợp mới được vào.
• Quy định về nồng độ cồn rất nghiêm, và với người mới có bằng thì ngưỡng còn chặt hơn.
• Lốp mùa đông là yêu cầu khi điều kiện thời tiết đòi hỏi.
• Đỗ xe có quy định chặt — đỗ sai bị phạt và có thể bị kéo xe với chi phí cao.

Đi lại đường dài

• Tàu đường dài — đặt vé sớm rẻ hơn nhiều so với mua sát ngày.
• Xe khách đường dài — rẻ hơn tàu, chậm hơn.
• Đi chung xe — có các nền tảng kết nối, phổ biến và tiết kiệm. Nếu dùng, hãy chọn người có đánh giá tốt và cho người thân biết lịch trình.
• Vé khu vực trong ngày — có các loại vé cho phép đi nhiều chuyến trong một vùng, rất hợp cho đi chơi cuối tuần.

Khi có sự cố

• Tai nạn giao thông — gọi cấp cứu nếu có người bị thương, gọi cảnh sát, không rời hiện trường. Rời hiện trường sau tai nạn là vi phạm nghiêm trọng ở Đức, kể cả với va chạm nhỏ.
• Chụp ảnh hiện trường và trao đổi thông tin với bên kia.
• Xe đạp bị mất — báo cảnh sát, có số khung thì khả năng tìm lại cao hơn.
• Bị phạt — đọc kỹ thông báo, có thời hạn khiếu nại nếu bạn cho rằng không đúng.

Một điều đáng nhớ

Giao thông ở Đức vận hành được là vì gần như mọi người đều tuân thủ quy tắc — kể cả khi không có ai giám sát, kể cả lúc nửa đêm đường vắng.

Hiểu điều đó giúp bạn không chỉ tránh bị phạt mà còn hoà nhập nhanh hơn: ở đây, việc tuân thủ những quy tắc nhỏ được xem là dấu hiệu của sự tôn trọng người khác.

Câu hỏi thường gặp