Về Việt Nam sau khi học ở Đức: bằng cấp và kinh nghiệm dùng được gì

Phần lớn nội dung về du học Đức đều hướng tới việc ở lại. Rất ít nói về hướng ngược lại — dù một tỉ lệ đáng kể người đi học sẽ về nước, vì gia đình, vì cơ hội ở nhà, hoặc vì lựa chọn cá nhân.

Về nước sau khi học ở Đức không phải thất bại. Nhưng nó cần được chuẩn bị, và nhiều người bỏ lỡ những gì lẽ ra mang về được.

Những gì thực sự có giá trị ở Việt Nam

Tiếng Đức. Đây thường là tài sản có giá trị rõ ràng nhất:

• Doanh nghiệp Đức và châu Âu tại Việt Nam cần người có tiếng.
• Các công ty tư vấn du học và xuất khẩu lao động.
• Giảng dạy tiếng Đức.
• Biên phiên dịch.
• Du lịch phục vụ khách nói tiếng Đức.

Quan trọng: hãy thi lấy chứng chỉ chính thức trước khi về — trình độ không có giấy tờ khó chứng minh với nhà tuyển dụng.

Chuyên môn kỹ thuật theo tiêu chuẩn Đức.

• Các ngành kỹ thuật, cơ khí, tự động hoá, điện.
• Ngành chăm sóc sức khoẻ.
• Nhà hàng khách sạn theo chuẩn quốc tế.
• Logistics và sản xuất.

Cách làm việc. Điều này được các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài đánh giá cao:

• Kỷ luật về thời gian và quy trình.
• Chú trọng an toàn lao động.
• Ghi chép và báo cáo có hệ thống.
• Chất lượng và độ chính xác.
• Cách trao đổi thẳng thắn và rõ ràng.

Khả năng sống và làm việc độc lập ở môi trường xa lạ — điều này thể hiện nhiều về con người bạn.

Thủ tục cần làm TRƯỚC khi về

Đây là phần quan trọng nhất của bài này. Làm ở Đức thì dễ; làm từ Việt Nam thì rất khó hoặc không được:

• Lấy đầy đủ văn bằng và bảng điểm gốc.
• Xin giấy chứng nhận kinh nghiệm làm việc từ nơi bạn làm — mô tả công việc và thời gian.
• Thi và lấy chứng chỉ tiếng chính thức.
• Làm thủ tục hợp pháp hoá và dịch công chứng các giấy tờ nếu cần dùng ở Việt Nam — hỏi kỹ về yêu cầu cụ thể.
• Xin thư giới thiệu từ người hướng dẫn hoặc quản lý.
• Lưu bản sao mọi giấy tờ ở dạng số.
• Xin xác nhận từ cơ quan bảo hiểm hưu trí về thời gian đã đóng — trong một số trường hợp có thể xin hoàn lại phần đã đóng, nhưng có điều kiện và thời hạn. Hãy hỏi cơ quan bảo hiểm hưu trí về trường hợp của bạn.
• Làm quyết toán thuế — nhiều người được hoàn một phần thuế đã nộp.

Kết thúc gọn gàng ở Đức

• Đăng ký chuyển đi tại cơ quan hành chính — đây là thủ tục bắt buộc và cần cho việc chấm dứt nhiều nghĩa vụ khác.
• Huỷ hợp đồng thuê nhà đúng thời hạn báo trước.
• Đòi lại tiền đặt cọc — bàn giao nhà có biên bản.
• Huỷ các hợp đồng định kỳ — điện thoại, internet, bảo hiểm, phòng tập, phí phát thanh truyền hình. Không huỷ thì tiếp tục tính phí và tích nợ.
• Đóng tài khoản ngân hàng sau khi mọi khoản đã xong — nhưng đừng đóng quá sớm, bạn có thể còn nhận hoàn thuế hoặc hoàn cọc.
• Thanh toán hết các khoản nợ — nợ để lại có thể gây khó khăn nếu bạn muốn quay lại.
• Để lại địa chỉ liên hệ cho các bên có thể cần gửi thư cho bạn.

Chuẩn bị cho thị trường Việt Nam

• Bắt đầu tìm hiểu trước khi về vài tháng — thị trường lao động thay đổi và bạn đã xa một thời gian.
• Kết nối lại mạng lưới cũ — bạn học, đồng nghiệp cũ.
• Tìm hiểu các doanh nghiệp có yếu tố Đức tại Việt Nam — phòng thương mại song phương là nguồn thông tin tốt.
• Viết hồ sơ nhấn vào kỹ năng cụ thể, không chỉ nêu đã học ở Đức.
• Chuẩn bị giải thích vì sao về — trả lời tự tin, không như thể phải biện minh.

Về kỳ vọng lương: tìm hiểu mức thị trường thực tế ở Việt Nam cho vị trí và kinh nghiệm của bạn. Kinh nghiệm nước ngoài có giá trị nhưng cần kỳ vọng phù hợp với thị trường trong nước.

Cú sốc ngược khi về

Đây là hiện tượng thật mà ít ai được chuẩn bị:

• Bạn đã thay đổi, và nơi bạn về cũng đã thay đổi.
• Thói quen mới va chạm với cách làm việc quen thuộc ở nhà.
• Cảm giác không thuộc về hoàn toàn nơi nào — phổ biến và sẽ dịu dần.
• Người xung quanh không hiểu trải nghiệm của bạn, và có thể không muốn nghe nhiều về nó.
• Có thể có cảm giác tiếc nuối về quyết định.

Cách xử lý: cho mình thời gian thích nghi như khi mới sang, giữ liên lạc với bạn bè ở Đức, tìm cộng đồng người từng du học, và tránh so sánh mọi thứ với Đức trước mặt đồng nghiệp — điều này gây khó chịu và không giúp gì.

Giữ cửa mở để quay lại

Về nước không nhất thiết là kết thúc:

• Giữ giấy tờ đầy đủ — bạn có thể cần chúng nếu quay lại theo diện lao động.
• Duy trì tiếng Đức — mất tiếng nhanh hơn bạn nghĩ.
• Giữ liên lạc với nơi từng làm việc — nhiều người được mời quay lại.
• Không để lại nợ hoặc vấn đề pháp lý.
• Theo dõi các chính sách về lao động lành nghề — chúng thay đổi và có thể mở ra cơ hội mới.

Một điều đáng nhớ

Nhiều người đo thành công của việc du học bằng một tiêu chí duy nhất: có ở lại được không.

Nhưng thước đo hợp lý hơn là bạn có mang về được những gì mình đã bỏ nhiều năm để có hay không — tiếng, tay nghề, cách làm việc, và khả năng tự xoay xở ở nơi xa lạ.

Những thứ đó thuộc về bạn, ở bất kỳ đâu bạn sống tiếp.

Câu hỏi thường gặp